plazma - amatör bilgisayar kültürü

NatAmi'ye İlk Bakış

Gökhan (LW3D) Sönmez

1. Natami, Amiga severlerin yıllardır beklediği ürün mü? Yeni bir Hayal mi?

Natami, Amiga severlerin yıllardır beklediği ürün mü? Yeni bir Hayal mi?

Commodore firmasının 1994 yılında iflas etmesinin ardından, dönemin en başarılı bilgisayarlarından biri olan Amiga’nın geleceği konusunda birçok öneri ve fikir ortaya atıldı. Bu fikirlerin hemen hemen hiçbiri hayata geçmezken, kaybedilen yıllar, Commodore firmasının son yıllarında zaten yeterince geliştirilemeyen Amiga’nın rakiplerine karşı daha da zayıf duruma düşmesine sebep oldu. Amiga’yı eski klasik yapısıyla, rakiplerine karşı üstünlük sağlayacak şekilde yeniden üretmek ve başarı sağlamak bir noktadan sonra mümkün olmadı. Bunun üzerine Amiga’nın üstün yönlerinden biri olan işletim sistemini, günümüz bileşenlerinden oluşan modern bir anakarta uyarlamak çok makul ve mantıklı göründü. Benzer yaklaşım, Amiga gibi 68000 serisi işlemci kullanan Macintosh bilgisayarları içinde bir çözüm olarak görülmüştü. Ama ne yazık ki, bugün için bu girişimin pek başarılı olduğunu söylemek mümkün değil. AmigaOne olarak adlandırılan ve PowerPC işlemcisini alt yapı olarak kullanan ve modern PC bileşenlerini destekleyen sistem artık üretilmiyor. İşletim sisteminin Power Macintosh’lara uyarlandığı, hatta Sony Playstation 3’e uyarlanması için çalışmaların sürdüğü iddialarının ileri sürüldüğü günümüzde, Amiga’nın yeni bir PowerPC board ya da tasarımla hayatına devam etmesi çok zor görünüyor. Peki sevdiğimiz, Amiga artık yok mu olacak? Bir daha hiç üretilmeyecek mi?

Cevap vermek zor...Ama Minimig, Clone-A ve Natami gibi projeler, klasik Amiga severler için birer ümit olarak karşımızda.

2. Amiga Çipleri Yeniden hayat Buluyor

Amiga’yı Amiga yapan işletim sistemi miydi, özel çipleri miydi karar vermek zor. Kesin olan birşey var ki, özel işlemciler üretmek geçtiğimiz on yılda çok kolay değildi. Hele buna birde Commodore firması battığı zaman ortadan kaybolan Amiganın özel çiplerine ait dökümanların yokluğuda eklenince çok uzun bir süre Amiga özel çipleri üretmek tatlı bir hayal olarak kaldı. Son birkaç yıl içerisinde ise, yeni bir işlemci yapısıyla karşılaştık. FPGA (Field-programmable gate array) yani basitçe programlanabilir çip olarak adlandırabileceğimiz işlemciler sayesinde, istediğiniz çipi evinizde üretmeniz bile mümkün. Eski birçok oyun konsolunun ya da bilgisayarın, günümüzde yeniden üretilmesi, joysticklere sığan küçük yapıları hep FPGA’ların sayesinde oldu. Bu gelişme Amiga içinde bir ümit oldu. Özellikle elimizdeki bilgisayarların arızalanması ve giderek işlemcilerin yok olduğu bir ortamda, yeniden Amiga üretilmesi, hatta günümüz bilgisayar dünyasının kullandığı giriş/çıkış birimlerini entegre ederek, günümüz ihtiyaçlarına daha uyan, daha kolay kullanılan bir Amiga üretmek artık mümkün. 2007 yılında duyurulup, 2008 yılbaşında satışa sunulan Minimig (MiniAmiga) bunun en güzel örneği. Amiga500 uyumlu minimig MMC karttan okuduğu .ADF dosyaları çalıştırıyor, PS/2 konnektörüyle klavye ve mouse bağlamanızı sağlarken, titreşimsiz görüntüyü (flickerfixer) destekliyor. Eksiği yok mu ? Muhakkak eksikleri, geliştirilmesi gereken yönleri var. Fakat ürünü satışa sunan Acube firmasının stoklarının kısa sürede tükenmesi, bu tür projelere Amiga severlerin desteği ve ilgisini gösterir nitelikte. Çalışmaları süren bir diğer proje olan CloneA yine minimig gibi Amiga500 uyumlu bir bilgisayar olacak. Peki daha fazlası? AGA işlemci setine sahip bir Amigayı aynı şekilde üretmek mümkün değil mi?

3. Natami (Native Amiga)

Şekil 1.

Minimig ve Clone-A projelerinin ortaya çıkmasının ardından, FPGA kullanarak Amiga’nın en gelişmiş işlemci seti olan AGA’yı üretmek mümkün olabilirmi düşüncesi tüm Amiga severlerin kafasını kurcalamaya başladı. 2008 yılı başında Almanyanın Karlsruhe şehrinde düzenlenen MEKA Amiga toplantısında bir başka Amiga projesi katılımcıları ve ileri sürülen özellikleriyle tüm Amiga dünyasını heycanlandırdı.

Natami yani “Nat”ive “Ami”ga, bildiğimiz en gelişmiş Amiga modelinden daha fazla özellik ve güç sunmayı vaad ediyor. Genel olarak özetlemek gerekirse, Natami projesi hayata geçtiğinde modern bilgisayarlar gibi kullanabileceğiniz, kolayca terfi (upgrade) edebileceğiniz en güçlü Amiga modeline ulaşmış olacağız.

4. Natami ne içeriyor?

Amiga serisinin en sağlam ve güçlü işlemci ailesi olan AGA 1992 yılında çıktığı zaman aslında çok daha gelişmiş bir işlemci serisi olan AAA işlemcisinin sahip olacağı özelliklerin bir kısmını içeriyordu. Belkide Amiga’nın gözden düşmesine sebep olacak en önemli sebeplerden biri olan 3D oyunların PC dünyasını sarsmasıyla, AGA eskisi kadar cazip görülmemeye başladı. Grafik altyapısı bitplane’lere dayanan Amiga, hızlı olarak realtime 3D görüntü elde etmenin oldukça zor olduğu bir platformdu. Daha sonraları Amiga CD32 için çıkarılan Akiko çipi, 3D oyunlar için çözüm sunmasına rağmen, 1994 yılında commodore’un batmasıyla, Amiga’nın özel işlemcileri tarihteki yerlerini aldılar.

Tüm bu olumsuzluklara ve aradan geçen yıllara rağmen, Natami’yi geliştiren ekip, Amiga’nın donanım tasarımının ve yapısının halen güçlü ve başarılı olabileceği düşüncesinden hareketle, mevcut Amiga işlemcilerini FPGA’ları kullanarak geliştirmeyi planladılar. Böylece hem klasik Amigalarla %100 uyumluluk sağlanırken, günümüz ihtiyaçlarına cevap verecek özelliklerde ekleniş olacak.

Natami projesinin en can alıcı yönlerinden bir tanesi AGA işlemci setinin oldukça gelişmiş sürümü olan "SuperAGA". Bu Commodore Amiga’nın AGA işlemci setiyle uyumlu ve 100 kat daha hızlı. AGA ile karşılaştırıldığında sadece hız olarak değil daha yüksek çözünürlük, daha yüksek renk derinliği ve en önemlisi 3D hızlandırıcı özellikler içeriyor.

SuperAGA

  1. Tüm modlar flickerfixed (titreşimsiz)

  2. Video giriş / Ses girişi

  3. 1280x1024, 32bit çözünürlük

  4. Çok daha hızlı Blitter (100 kat daha hızlı)

  5. PLANAR modlar ve yeni renk modları 8Bit Chunky, 16Bit Hicolor, 32 Bit Truecolor

  6. Antialiasing özelliğine sahip 3D hızlandırıcı

Şu anda prototip aşamasındaki Natami 68060 işlemcisine sahip bir CPU kartı kullanıyor. Geliştiriciler CPU’nun bu CPU kartı sayesinde değiştirilebileceğini ve PowerPC hatta daha hızlı işlemcilerin ileride eklenebileceğini düşünüyorlar. Sistemin diğer kısımlarıda oldukça heycan verici. Amiga’nın ses işlemcisi Paula geliştirilerek 24 Bit sese ve yeni özelliklere kavuşurken, orjinal Amiga tasarımıyla uyumlu olacak. PCI veriyolu, PS2 ve USB ve aynı zamanda Gigabit Network desteğiyle Natami Amiga severlerin günlük işlerinde kullanabileceği bir yapıyı vaad ediyor. Kısacası günümüz en hızlı bilgisayarı ve teknolojisiyle yarışacak olmasada, Amiga severleri fazlasıyla tatmin edecek, kullanılabilir bir Amiga.

Projeyi geliştiren ekip, ilk Natami boardlarının 2008 yazına yetiştirilmesini ve yazılım geliştiren ve Amiga yazılımlarını bu sisteme uyarlamak isteyecek üreticilere dağıtılmasını planlıyorlar. Böylece, Natami hayata geçtiğinde, günlük işlerde kullanılabilecek yazılımlar hazır olacak. Donanımın üretilmesi ise bir başka sorun. Herhalde en büyük sorunlardan biride fiyat olarak Amiga kullanıcılarının karşılayabileceği bir fiyat. Bu konuda birşey söylemek için oldukça erken. Fakat takip edebildiğimiz kadarıyla ilk destek Efika ve PegasosPC üreticisi Genesi’den geldi. Başlangıç olarak zamanında satın aldıkları yüzlerce Amiga OS lisansını projeyi desteklemek amacıyla verebileceklerini açıkladılar. Eğer projeyi geliştiren ekiple anlaşabilirlerse, Genesi yetkilileri, boardu üretmeyi ve pazarlama konusunda da destek verebileceğini, hatta Freescale Technology Forum 2008’de natami’nin tanıtımını yapıp daha çok destek elde edebileceğini söylüyorlar.

Kafalarda birçok soru var? Gerçekten başarılı olacak mı? Hızlı ve özellikleri gelişmiş bir Amiga mümkün mü? Bunların hepsinin cevabını sanırım 2008 yazında alacağız. Ama şurası kesinki, vaad edilenler Amiga severlerin yıllardır hayallerini kurduğu Amiga tasarımına uyuyor. Amiga için çok hayaller kurduk, çok ümitlendiğimiz günler oldu, bir çoğu hayal olarak kaldı. Umarız bu sefer, bu hayal gerçek olur.

http://www.natami.net/

FPGA, Minimig ve CloneA projeleriyle ilgili olarak Arda karaduman’ın yazısına göz atmanızı öneririm.

plazma - 2008