plazma - amatör bilgisayar kültürü

CoZe'nin Amiga Donanım Köşesi

Arda (CoZe) Karaduman

Merhaba arkadaşlar, bu sayıdan itibaren bu köşede sizlere yeni/eski Amiga donanımları hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Bu sayıdaki temamız, Amiga kullanıcılarının çabalarıyla gerçekleştirilen ‘Home Brew’ olarak tabir edebileceğimiz projeler. Gelecek sayılarda duruma göre profesyonel ürünler, ev tasarımları, eskiden üretilmiş ama fazla tanınmayan ürünler, ve çok kullanılan Amiga donanımları için püf noktaları gibi konuları köşemizde ele alacağız.

1. 68000 Soket için IDE portu

68000 Soket için IDE portu

Bu proje Finlandiya’dan Mika Leinonen tarafından geliştirilen bir proje. Temel olarak Amiga 600/1200 lerde kullanılan Gayle çipinin emulasyonuna dayanıyor. IDE portu bulunmayan ve IDE arabirimi edinmenin oldukça zor olduğu Amiga 500, 2000 gibi 68000 bazlı Amiga kullanıcılarına yönelik bir proje. Kickstart 37.350 ve sonrası Gayle’in IDE birimi için sürücü içerdiğinden bu kartı scsi.device içeren tüm kickstartlarda kullanabilirsiniz*. Temel olarak Amiga 500 için tasarlanmış olsada, 68000 soket barındıran tüm sistemlerde (Amiga 2000, 1000, CDTV) çalışması muhtemel.

IDE68k kartı alttan görünüş, Xilinx CPLD

Şekil 1.

Projenin belkemiği Xilinx marka bir CPLD. Kaynak kodları proje sitesinden indirebilirsiniz. Proje kodları maalesef ABEL dilinde yazılmış. Bu kart ne yazıkki ‘tak ve çalıştır’ değil. Normalde Amiga 500’de kullanılmayan Gayle registerlerina erişildiğinde /OVR ve /INT2 sinyallerini kullanarak veriyolunu devralması gerekiyor. Bu iki sinyali Amiga 500’ün yan bölümündeki genişleme yuvasından çekebilirsiniz. Bu işlem ile ilgili daha ayrıntılı bilgiyi proje sayfasından alabilirsiniz.

IDE68k Amiga 500 içinde

Şekil 2.

Benim ilk izlenimlerim kartın büyük uyumluluk gösterdiği yönünde. Tam olarak bir A600/1200 IDE portu gibi çalışıyor, herhangi bir sorun ile karşılaşmadım. IDEFIX programı ile IDE portu üzerindeki CD-Rom’u tanıttım ve veri alışverişi yaptım. Bu aleti Action Replay ile kullanmayı düşünenleriniz için kötü bir haberim var. Action Replay (en azından bendeki MK3) Kickstart 37.300 ve üzeri ile uyumsuz. Dolayısı ile bu pek mümkün görünmüyor.

2. Amiga 600 için 8 mb Fast RAM

Diğer bir projemiz ise Rusya’dan. Bu proje, Amiga 600’ün 68000 işlemcisi üzerine yerleştirilen bir kart ile sisteme 8 mb FastRam eklenmesi esasına dayanıyor. Amiga 600’ler piyasaya sürüldüklerinden beri genişlemesi en zor Amiga modellerindendir. PCMCIA yuvası ile sisteme 4mb’a kadar RAM eklemek mümkün, ama bu yöntem hem yavaş hem PCMCIA portu kapattığından pek tercih edilmiyor. Dolayısıyla bu proje Amiga 600 fanları için çok büyük önem taşıyor. Bu projede Altera marka bir CPLD Ram’ı kontrol etme ve sisteme tanıtma görevini üstlenmiş. Ram olarak ise 8 mb EDO ram’lerden sökülen 4 adet 16 bit 1Mword ram çipleri kullanılmış.

Amiga 600 Fast ram projesi, Amiga 600 üzerinde

Şekil 3.

Bu kartın resimlerde gördüğünüz 2007 versiyonu 8mb’a fixlenmiş bir tasarım. 68000 işlemcili sistemlerde genişleme kartlarının yerleştiği Zorro2 adres aralığı 8mb ile sınırlı olduğundan, 8mb’ın tamamının bir Ram kartı ile kapatılması aynı bölgeyi kullanan PCMCIA sürücüsünün devre dışı kalması anlamına geliyor. Amiga 600 için ise PCMCIA, gerek ethernet, gerek Compact Flash kartları aracılığıyla olsun, PC ile veri alışverişi için vazgeçilmez bir kaynak oluşturduğundan bazı durumlarda eklenen Ram’in 4mb indirilebilmesi büyük avantaj sağlıyor. Bu yüzden kartın yeni 2008 versiyonunda 4mb’a düşüş için bir jumper kontrolü eklenmiş durumda.

Kart üzerinden yakın bir detay

Şekil 4.

Bu projenin en önemli tarafı, 8mb FastRam için Amiga Autoconfig işleminin çözülmüş olması. Autoconfig, Amiga ile Amiga aparatları arasında tak ve çalıştır esasını sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir protokol. Herhangi bir Amiga sistemine takılan genişlemeler, AutoConfig protokolü ile sistem ile haberleşip kendilerini sisteme tanıtabiliyor. Böylelikle Amiga kullanıcıları, zor dip switch/hafıza ayarlarından kurtulmuş oluyor. Bu protokolün 8mb ram için çözülmesiyle birlikte, diğer Amiga modelleri içinde Ram genişlemelerinin yolda olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle bu proje ile ilk tanıttığımız IDE68k projesinin birleşmesi çok kullanışlı bir kartın ortaya çıkması anlamına geliyor.

3. Amiga 1000 için Yeni Nesil Anakart Projesi

Sıradaki proje ise Almanya’dan Georg Braun tarafından geliştirilmiş. Bu proje diğer iki projeden farklı olarak satılması/çoğaltılması planlanan bir proje değil. Bu projede Amiga 1000 anakartı bir takım ek özelliklerle yeniden tasarlanmış ve imal edilmiş. Bu özellikler ise gerçekten dudak uçuklatacak cinsten. Sıradan başlayalım :

  1. 68030 50 MHz işlemci ve 68882 FPU

  2. 8MB 32Bit-Fastram

  3. Scandoubler/FlickerFixer (Amber)

  4. IDE sürücüsü

  5. 2MB Chip Ram

  6. Zorro 2 Yuvası

Şekil 5.

Bu özellikleri tek tek inceleyelim. 68030 işlemci Fast Ram’e 32 bit bir veriyolu üzerinden erişim sağlıyor. Kullanılan RAM Statik RAM olduğundan Fast Ram erişimi oldukça hızlı. Scandoubler/FlickerFixer özelliği, Amiga 3000 ve A2320 kartlarında kullanılan Amber çipine dayanıyor. Bir şekilde bu çipten elde edip anakarta yerleştirmeniz gerekiyor. IDE sürücüsü, BSC’nin ürettiği AT-Bus 2008 tipi IDE sürücüsüne dayanıyor. Anakarta bu kartın ROM’unu takmanız gerekiyor. Manual Almanca olduğu için Kickstart ROM konusunu maalesef tam anlayamadım. Normalde iki adet 8 bit ROM’dan oluşan Amiga 1000 kickstartı iki adet 16 bit ROM soketiyle değiştirilmiş. Anladığım kadarıyla bunlardan biri orijinal (27c400 uyumlu) Amiga500/2000 Kickstart ROM’larını alacak şekilde, diğeri ise pinout’u biraz değişik olan 27C4096 ROM’ları alacak şekilde tasarlanmış. 27C4096 piyasada daha rahat bulunabilen bir ROM olduğu için bu seçenek eklenmiş olabilir.

Bu tasarımı aslında Amiga 1000 olarak adlandırmak biraz yanlış olabilir. Neredeyse bir Amiga 3000 kapasitesinde bir tasarım olmuş, Amiga 3000’den tek farkı, sistem veri yolunun 16 bit olması (Zorro2 kullanımından ve tek 16 bit Kickstart Rom kullanımından bunu çıkarımda bulunabiliriz). Bu projede dikkat ederseniz orijinal çipset olduğu gibi kullanılmış, yeni bir çip tasarımı yapılmamış. Anakart dizaynı ve tabi bunca ek birimin birbiri ile etkileşimini çözen bir proje. FPGA ve CPLD cinsi programlanabilir çipler kullanılmamış, GAL cinsi daha eski tip diyebileceğimiz programlanabilir çipler kullanılmış. Orijinal Amiga modellerinde de GAL tipi çiplerden görebilirsiniz. Bu GAL çiplerin program dosyaları da proje ile birlikte download edilebiliyor.

Projenin sahibi Georg Braun’un sayfasında bunun dışında birçok ilginç proje mevcut. Bu konulara ilgisi olan arkadaşların incelemesini tavsiye ederim.

Evet bu sayı için şimdilik bu kadar, gelecek Plazma’da yeni Amiga donanımlarıyla tekrar görüşmek üzere !

coze.00 (at) gmail (dot) com

* Amiga terminolojisinde Amiga 600, 1200 ve 4000’in IDE birimleri geçmiş programlar ile uyumluluk açısından scsi.device olarak adlandırılıyor.

Linkler:

IDE68k Projesi:

http://www.students.tut.fi/~leinone3/ide/ide68k.html

Amiga 600 için 8mb Fast Ram projesi:

http://nedopc.com/lvd/Projects/a600_8mb/index.html

Amiga 1000 yeni nesil anakart projesi:

http://www.gb97816.homepage.t-online.de/a1kboard.htm

Amiga 1000 yeni nesil projesinin Almanca forum topiği:

http://www.a1k.org/forum/showthread.php?t=8947

plazma - 2008