plazma - amatör bilgisayar kültürü

Amstrad CPC Disketlerini Yazmak

Türker 'Alcofribas' Gürevin

Hemen hemen tüm retro cihazlar için en büyük sorundur disketler ve kasetler. Nereden baksan 20 yaşına gelmiş bu güzide kayıt ortamları; ya zamanın hırçın dalgalarına yenik düşmüşlerdir ya da bunları bulmak için Fizan’a kadar uzun ve meşakkatli bir yol katetmek gerekmektedir. Bulunca ödeyeceğiniz maddi bedeller de cabası… Hele Amstrad sözkonusu olunca bir de üzerine 3” disketler sorunu eklenir ki artık ne desek boş. Vakti zamanında bile bulması pek kolay olmayan bu kayıt ortamlarını nereden bulacağız da kullanacağız. Hadi bulduk diyelim. Peki ya PC’deki imaj dosyalarını nasıl transfer edeceğiz. Belki inanmayacaksınız ama CPC serisi bilgisayarlara bildiğimiz bir PC uyumlu 3.5” disket sürücüyü bağlamak ve buna dosyalarımızı aktarmak o kadar kolay ki. Sanırım zamanında çektiğimiz ızdırapların bir nevi ödülü olsa gerek…

Bir retro bilgisayara PC’den aktarma yapmak istediğinizde karşımıza temel olarak 3 alternatif çıkar:

  1. Disket-Kaset ikilisi ya da diğer adıyla al birini vur ötekine biraderler.

  2. PC ile yapılacak bir kablo bağlantısı

  3. Günümüz imkanlarının(Sd-Cf kart veya HDD gibi) kullanımına izin veren donanımlar(MMC64, Sio2SD, DivIDE, TFE gibi).

Bu metotların hepsi CPC için de mevcut. CPC 3” disketlerini bulmak gerçekten zor, kaset ise biraz ölümcül bir sabır gerektiriyor ki zaten demo falan izleyecekseniz de kaset gibi bir alternatiften sözetmek mümkün değil. Kablo bağlantısına hiç ihtiyaç duymadım ve bu sebeple kullanmadım ama C64-Amiga için elimin altında kablo bağlantısı hazır bekletirim hep. Günümüz imkânlarını kullanan donanımlar ise hem ülkemizde kolayca bulunmuyor hem de epey tuzlu. Fakat NightShift2006 partisinde MMC64 almadığıma hala yanarım. Adam o kadar ayağımıza kadar da getirmişti cihazları. Neyse, CPC sözkonusu olunca bir diğer alternatifimiz ise hemen bir PC 3.5” floppy bağlamak. Gerekli malzeme:

  1. Bir adet Pc disket sürücü kablosu. Üzerinde 5.25 sürücüler için IDC34 Edge tipi konnektörü de olacak.

  2. Bir adet 3.5” PC disket sürücü

  3. Üç adet kısa kablo parçası veya 2 adet minik açma kapama anahtarı

  4. Bir adet disket sürücüyü beslemek için uygun güç kaynağı

Şekil 1.

Kablomuzun IDC34 Edge tipi, yani 5.25 sürücülere uygun uçlarından birine yakın olan IDC34 ucunu önümüze koyuyoruz. Önce ufak bir kablo parçası ile 33-34 numaralı bacakları kısa devre yapıyoruz. Kablo yerine bulabilirsek uygun bir jumper da kullanabiliriz. Bu uçlar bize, CPC’nin sürekli olarak ihtiyaç duyduğu READY sinyalini sağlayacak ve bunları hiçbir zaman sökmeyeceğiz.

Sonra geriye 2 tane, seçenekli bağlantımız kalıyor. 11-12 numaralı bacaklar bize dışarıdan harici olarak bağlanmış olsa dahi, disket sürücümüzü A olarak gösterme şansı verir. Biliyorsunuz CPC makinalarda dahili sürücü A, harici ise B olarak adlandırılır. Benim tavsiyem bu ucu da kalıcı olarak kısa devre yapıp bırakmanız. Bazı programları B sürücüsünden çalıştırınca sorun çıkartırlar. Hatta bir daha, eski disketleri okutma işlemi haricinde dahili sürücüye ihtiyaç duymayacağınızı düşünürsek, böyle yapmak her açıdan mantıklı. Zaten büyük ihtimalle 3” sürücünüzün lastiği(evet bu sürücülerde tıpkı teyplerde olduğu gibi lastik var) kopmuştur. Bu yapınca 3.5” sürücünüz A ve 3” sürücünüz B olacak.

Geriye kaldı 31-32 numaralı bacaklar arasına uygun bir anahtar bağlama işlemi. Biliyorsunuz CPC disket sürücüleri de, o zamanın diğer sürücüleri gibi tek kafalıdır ve biz de disketleri ön-arka çevirerek kullanırız. Oysa ki şimdi bağlayacağınız bir 3.5” sürücü 2 kafalıdır ve bu anahtar ile işte bu kafalardan hangisini kullanacağımızı seçiyoruz.

Şekil 2.

Bağlantı olayları bittiğine göre artık kablomuzun IDC34 Edge ucunu CPC 6128 veya CPC 664’ ümüzün harici disket sürücü bağlama yuvasına takıyoruz. Maalesef bu kablo CPC 464 modeli ile beraber çalışmaz. Bu modelle beraber kullanmak için elinizde bir adet AMSDOS barındıran sürücü bağlantısı olması lazım. Bu arada belirtmeden geçmeyelim, bu kablonun Sinclair +3 cihazlarla da çalışacağını düşünüyorum. Disket bağlantısı ve disket romu oldukça yakın şekilde uyumlu bu cihazların, disketleri de birbirlerinde sorunsuz olarak okunup yazılabiliyor. İş güçten fırsat bulunca bunu deneyeceğim.

Neyse, kablo bağlantımızı yapıp uygun bir güç kablosunu da disket sürücümüze bağladıysak önce sürücümüze elektrik veriyoruz. Sonra CPC’mizi açıyoruz. Hemen CAT komutu verin ve disket sürücüde hareket olup olmadığını kontrol edin. İçinde disket olmasına gerek yok, sürücü okumaya çalışırsa zaten bunu anlarsınız. Sorun varsa, önce hem CPC hem de disket sürücü tarafındaki kablonun uçlarını ters çevirip bağlayın. Merak etmeyin, bir şey yakmazsınız. Sıkıntı hala devam ediyorsa ready sinyali bağlantısını kontrol edin. Ben hiç sorunla karşılaşmadım ve umarım siz de burayı sorunsuz atlatırsınız.

Şimdi gelelim imaj dosyalarının aktarılmasına. Bu dosyaları nerede bulabileceğinizi ilk yazımızda söylemiştik ama bir kere daha hatırlatalım. Aslında, daha bir sürü yerde karşınıza çıkacaktır bu dosyalar.

ftp://andercheran.aiind.upv.es/pub/cpc/

ftp://ftp.nvg.unit.no/pub/cpc/

Bulduğunuz veya arzu ettiğiniz DSK imaj dosyalarını yazmak için de birkaç alternatif program olmasına rağmen bence en kullanışlı olan CP C DISKXP. Programı indirdikten sonra önce "FdInstall.exe" dosyasını çalıştırın ve özel bir disket sürücü programını kurun. Bunu bir kere yapıyorsunuz ve sonraki seferlerde sadece "CPCDiskXP.exe" programını çalıştırmanız yeterli.

Şekil 3.

Yeni de olsa, disketlerin nazlı hatta huysuz depolama birimleri olmasından dolayı üzerine kayıt yapacağınız disketi önce formatlamanızı tavsiye ederim. Hemen CPC FORMAT düğmesine tıklayın. Seçeneklerimiz belli: Sürücü seçimi, alt kafa, üst kafa, her iki kafa birden, 40 track ve 80 track. Size tavsiyem her iki kafayı birden 40 track olarak formatlamanız.

Şekil 4.

Format işlemini başarılı bir şekilde geçtiyseniz hemen DSK File - > Disket resmine tıklayın ve Open ile dosyanızı seçin. Sonra da disket sürücünüzü ve disketin hangi yüzüne yazmak istediğinizi belirleyin. Write Disk düğmesine tıkladığınız vakit 25 saniye içinde disketiniz hazır demektir.

Şekil 5.

Yine benzer şekilde disketlerdeki programlarınızı da DSK imaj dosyası haline çevirebilirsiniz.

Peki burada bitiriyor muyuz? Elbette hayır! Bir son dakika sürprizi olarak şunu söylüyorum: Winape emülatörü ile yine doğrudan, CPC disketlerini yazıp okuyabilirsiniz. Tek yapmanız gereken aşağıdaki resimde kırmızı daire içine aldığım disket ikonuna basmanız. Sonra A sürücüsünü ve Format olarak Data (SS 40) seçin. Hepsi bu. Bu özelliği yukarıda anlattığımız kabloyu test etmeden önce, imaj dosyasını yazdığınız disketi sağlam mı, tam çalışıyor mu diye test etmek için de kullanmanızı tavsiye ederim.

Şekil 6.

Madem bu kadar şeyden bahsettik, konuya yabancı olanlar için, CPC kullanabileceğiniz Amiga’daki XCOPY benzeri hatta onun da ötesinde özellikleri olan bir program olarak da DISCOLOGIE / DISCOLOGY adını verelim. İlgili FTP sitelerinden kolayca bulabilirsiniz.

Ve bir kere daha gördük ki, Retro aleminin "Dosya Transferi" konusunda kralı CPC'dir!

plazma - (2006 - 2011)