plazma - amatör bilgisayar kültürü

C128D Maceralarım

Türker 'Alcofribas' Gürevin

Geçenlerde arızalı olarak bir Commodore 128D almıştım. O cihazla yaşadıklarımı tüm iyi ve kötü yönleriyle kaleme almak retro meraklısı biri olarak boynumun borcudur diye düşündüm ve hemen klavyeme sarıldım. Belki birilerinin işine yarar burada anlatılanlar.

Cihaz gelir gelmez önce elektrik verdim ve bana söylenmiş olduğu gibi bir güç kaynağı arızası olduğunu onayladım. Cihazdan çıt çıkmamıştı. Bunun üzerine temizlik işlemine başlamak üzere banyoya geçtim ve en ufak vidasına kadar söktüm. Sonrası bildiğiniz cif-sünger fantezisi işte... Burada önemli bir şey yok. Birkaç günlüğüne de cam kenarında kurumaya bıraktım.

Güç kaynağı

Şekil 1.

Sonra bir gün biraz kafamı dağıtmak maksadıyla cihazı tekrar toplamaya ve yapabilirsem arızalarını gidermeye karar verdim. Anakartı kasaya monte ettim, güç kaynağını vidalamadan yerine oturttum ve tekrar voltaj verdim, sonuç aynıydı. Tabii bir banyo ile ferahlayıp çalışacağını düşünmüyordum ama olsun belli olmaz. Ray Carlsen 'ın Commodore ürünlerine yönelik tamirat ipuçları barındıran sayfalarına gidip C128D ve bunun güç kaynağı hakkında birşeyler var mı diye baktım. Evet, birşeyler vardı ama çok az ve yetersizdi. Güç kaynağını yerinden çıkarttım ve kapağını söktüm. Görünüşte akan kokan bir şey yoktu.

Güç kaynağının içi

Şekil 2.

Parçaları ölçmeye başladım ve 470uF kondansatöre geldiğimde durdum. Arızalı idi ve ilginç olan, daha önce başka C128D cihazlarda da aynı kondansatör arızası ile karşılaşmış olmamdı. Acaba bu kronik bir C128D arızası idi ve bu cihazlar da bozulduktan sonra sahipleri bir kenara atıp PC'ye falan mı geçmişti yoksa o kadar kondansatörün içinde bir tek bu mu zamanla bozuluyordu. Bu konuda net bir fikrim yok.

Arızalı 470 uF 16V kondansatör

Şekil 3.

Neyse, kondansatörü değiştirdim ve cihaza elektrik verdim. Güç kaynağı çalışmaya başladı. Makinada birtakım hareketler oldu ama görüntü yoktu. Biraz oynattım ettim, görüntü geldi gitti. Temassızlık mı diye epey bir uğraştım. Sonra dedim ben bunu bir de TV ile deneyeyim. Bu esnada Msn’den LW3D'ye "beni rahatsız etme, TV yanına gidiyorum işim var dedim". Kendisi anlayışlı bir gençtir. Sustu ve bekledi. Arada dayanamamış ve birkaç link yollamış. Ama bunlar nedense bu aralar kanji alfabesinde oluyor. Tabii ben de ciddiye almadım. Her zamanki gibi "sen bunu alırsın, aslansın, kaplansın, hem 4000 yen dediğin nedir ki? Bugün Okinawa'da o paraya üç sushiburger zor yersin" dedim.

Evet, TV çıkışından görüntü aldım. Oh be! dedim. Bu oh be, avea’nın tarifesini duymamdan ileri gelmedi tabii ki. Cihaz C128 modunda açıldı ama ekranda 2 tane @ işareti çıkmıştı. Çok dikkate almadım ve GO64 yazdım. Emin misin falan filan sorularından sonra küt diye C64 mavisi ve "out of memory in 0" hatası geldi karşıma. Hemen Ray Carlsen yaptım ve bunun bir ram hatası olduğunu öğrendim. Özetle şunu diyor "eğer c128(122365) ve c64(38911) modlarında free bytes olarak bu rakamlardan farklı bir rakam varsa ve/veya ekranda garip karakterler çıkıyorsa kesin ram arızası mevcuttur". İyi de benim rakamlar tam olarak aynı idi ama ekranda 2 tane garip karakter vardı. Ram çiplerinde herhangi bir ısınma var mı diye kontrol ettim, lakin kayda değer bir fark yoktu. Cihaza bir C64 kartuş taktım, baktım kartuş ekranında bile garip karakterler çıkıyor ve kartuşun içindeki programların hiçbiri çalışmıyor. Disket sürücü bağladım program listesi aldım. Bunda bir sorunla karşılaşmadım. Ray abinin bahsettiği bir diğer faktör olan U14 ve U15 (74LS257A) kontrolü yapmak için sökme işlemine girişmedim çünkü elimde bu entegreden yoktu. Ramleri arızalı kabul edip acaba hangisi sorusuna yanıt aramaya başlamıştım ki Ray abi bu konuda şunu demiş:"Ekranda yazan rakamdan hareket ederek hangi ram slotunda arıza olduğunu bulmak mümkünse de ben bunu bugüne kadar başaramadım, size tavsiyem piggyback metodunu kullanmanız". Allah Allah! Piggback de ne olaki diye düşünürken jeton düştü. PiggyBack dediği bizim için uzuneşek veya deve güreşi ile anlatılabilecek bir şey. Kısacası üstüne bindirme diyebiliriz. Bir adet sağlam entegreyi sırası ile tüm ramler üzerine oturtuyorsun ve cihazı açıyorsun. Değişen birşey var mı yok mu diye bakıyorsun. Varsa ne mutlu sana. Benim şansıma ilk turda hiçbirinde sorun çıkmadı. Dedim herhalde Murphy kanunlarından kaçıncısı olduğunu bilmediğim bir taneye denk geldik yine. Başa saralım canım kardeşim dedim ve bir tur daha geçtim. Hah! İşte bu sefer yakaladım namussuzu. Garip karakterler kayboldu. C64 moduna geçtim ve kartuştan bir program çalıştırdım. Bunda da sorun yoktu. Hemen havyaya sarıldım arızalı çipi söküp yerine önce enfes bir soket taktım, sonra üzerine sağlam çipi. Cihazı çalıştırdım ve tekrar kontrol ettim. Herşey sorunsuzdu.

Ama ben hala sadece TV'den çıkış alabiliyordum. Composite arızası için cihazı tekrar monitöre bağladım. Bunu da giderirsem 3 basit arızadan sonra enfes bir C128D olacaktı elimde. Composite çıkıştan görüntü gelmiyordu ama gelmediği zamanlarda da ekranda bazı kaymalar ve flu birşeyler mevcuttu. Kimi zaman da geliyordu. Soğuk lehim olabileceğini düşünerek önce composite çıkışla bağlantılı bazı bacakların lehimlerini tazeledim. Ama nafile, anlamsız bir şekilde görüntü bazen var bazen yok. Soğuk lehim seçeneğini de bir nebze olsun aşmıştık. Kartın üzerinde akım varken ölçüm yapmak için harekete geçtim ve ölçüm uçlarını değdirdiğim anda görüntü geldi. Uçları çektim, yine kayboldu. Dedim ki, ya şase ya da bir parça da sorun var ve devre tamamlanınca görüntü geliyor. Hemen temas alanımı biraz daha daralttım ve EMI 40-41(100pF) kondansatörlerinde de sıkıntı olduğunu yakaladım. Bunların hepsini sıra ile değiştirdim.

Değiştirilen kondansatörler

Şekil 4.

Ve nihayet capcanlı görüntüsü ile C128D karşımda idi. Güle güle kullanayım artık…

plazma - (2006 - 2011)